Ẩm thực ưa chuộng của dân thành thị

Các nhà hàng tỉnh lẻ chỉ chế biến thịt gà H'mông thành các món ăn đơn giản như canh thịt gà, thịt gà nướng. Nhưng cũng con gà này, các đầu bếp Hà Nội đã chế biến ra vô vàn những món ăn độc đáo: gà nướng, gà rang muối, gà hấp lò vi sóng, lẩu gà với các món rau quê. Món gà Hmông nổi tiếng nhất mà dân sành ăn thường nhắc đến là gà nướng tại quán rượu Tây Bắc (21 phố Hàng Vôi).

Nhiều nhà hàng đặc sản ở Hà Nội có món lẩu gà H'mông cực kỳ quyến rũ. Gà H'mông được nấu với các gia vị làm từ thảo dược Tây Bắc, kèm theo khoai tây Lệ Phố, rau muống, ngải cứu... Còn quán cơm lam Pắc Pó và nhà hàng Thiên Phúc Quán lại có món gà H'mông rang muối. Thịt gà được cắt thành miếng vừa, tẩm gia vị, gói vào giấy bạc, đem nướng trong muối rang nóng, thưởng thức vô vùng thú vị...

Vào năm 1999, các cán bộ của Viện Chăn nuôi đã phát hiện giống gà H'mông tại Trung tâm Khoa học và Sản xuất Tây Bắc Sơn La, ngay sau đó đoàn cán bộ Viện Chăn nuôi đã lên vùng cao Sơn La để điều tra giống gà này.

TS. Võ Văn Sự, Trưởng khoa Động vật quý hiếm - Viện Chăn nuôi, cho biết: nghiên cứu về mặt dinh dưỡng, gà H'mông giá trị gấp nhiều lần giống gà ác. Người vùng cao Tây Bắc có món truyền thống là gà H'mông tần thuốc Bắc, dành để tẩm bổ cho những người ốm yếu. Nhận thấy đây là giống rất quý, có thể sản xuất đại trà và tiêu thụ được ở những vùng dân có thu nhập cao, Viện Chăn nuôi đã quyết định đưa về Hà Nội chọn lọc lại và thuần hoá.

Năm 2000, với kinh phí của dự án "Bảo tồn các giống vật nuôi có vốn gen quý hiếm tại Việt Nam", TS. Võ Văn Sự đã chủ trì đề tài nghiên cứu, và Viện Chăn nuôi đã chăn nuôi thích nghi thành công giống gà Hmông tại Hà Nội. Trung tâm Khoa học và Sản xuất Tây Bắc, nơi cung cấp con giống đầu tiên cho Viện Chăn nuôi, cũng được du nhập vào mạng lưới đề án, có trách nhiệm và quyền lợi bảo vệ nguồn gen này.

Phát triển đại trà giống gà quý hiếm

Sau khi thuần hoá thành công, Viện Chăn nuôi đã chuyển giao giống và kỹ thuật cho nhiều trang trại chăn nuôi để đưa gà H'mông vào sản xuất đại trà. Ban đầu Viện Chăn nuôi giúp đỡ đầu ra cho sản phẩm gà H'mông, vì thực khách ở Hà Nội rất ưa chuộng món ăn này, nên số lượng xuất chuồng bao nhiêu, các quán ăn ở Hà Nội đều đặt mua hết.

Xã Cò Nòi (huyện Hát Lót - Sơn La) đã nhận từ Viện Chăn nuôi 1.000 con giống gà Hmông, đưa vào chăn nuôi lớn, và phát triển chăn nuôi theo hướng hàng hoá.

Công ty Giống vật nuôi quý hiếm Hà Khánh (thôn Thái Thông, xã Vĩnh Thái, thành phố Nha Trang) đang liên kết với nông dân ở Nha Trang, chăn nuôi bao tiêu sản phẩm giống gà Hmông, với quy mô đàn hiện tại 70.000 con. Theo Công ty Hà Khánh, gà H'mông xuất chuồng được bán với giá 85.000 đồng/kg, nhưng số lượng không bao giờ đủ đáp ứng nhu cầu.

Công ty TNHH Lạc Hoà (xã Tiến Xuân, Lương Sơn, Hoà Bình) hiện liên kết với 20 hộ nông dân nuôi gà H'mông, quy mô đàn 30 ngàn con. Mỗi hộ nông dân chăn nuôi gia công cho công ty 1.000 - 2.000 con. TS. Võ Văn Sự cho biết, giá gà con giống H'mông hiện tại là 8.000 đồng/con, nuôi 2,5 tháng sẽ đạt trọng lượng 1,2 kg.

Nếu bán cho các cửa hàng dùng để tần thuốc Bắc thì chỉ cần trọng lượng 1,2 kg là xuất chuồng, giá bán rất cao: 80.000 - 100.000 đồng/kg. Nhưng nếu để chế biến các món ăn đặc sản, thì nuôi đến 4 kg mới xuất chuồng, giá bán ở Hà Nội hiện tại là 50.000 đồng/kg.

Với giá thành chăn nuôi gà H'mông 30.000 đồng/kg, chăn nuôi gà H'mông đang là hướng kinh tế lợi nhuận cao đối với bà con nông dân. Kỹ thuật chăn nuôi giống gà này đơn giản hơn gà ta, và cũng rất ít bị bệnh tật.